Jack van der Bilt

Het grootste deel van mijn professionele werk bestond uit het ontwikkelen van complexe systemen: van uiteenlopende microservicearchitecturen tot monolithische applicaties. Ik werkte in zowel functioneel ingerichte als productgerichte organisaties. Daar leerde ik hoe techniek, processen en mensen samen een betrouwbaar geheel kunnen vormen.

Die ervaring neem ik mee in De Tandartsfee. Een maatschappelijke organisatie heeft niet alleen een warm hart nodig, maar ook sterke processen, veilige technologie en heldere afspraken. Hulpvragers moeten zorgvuldig worden begeleid. Mondzorgprofessionals, donateurs en partners moeten erop kunnen vertrouwen dat hun bijdrage op de juiste plek terechtkomt. Mijn taak is om die menselijke missie en de systemen erachter met elkaar te verbinden.

In de zomer van 2011 werd ik tijdens het zwemmen in zwembad Merwestein in Nieuwegein lastiggevallen door een groep jongeren met een buitenlandse achtergrond. Ze herkenden mij van de basisschool, waar hun broertjes ruzie hadden met een vriend van mij. Ze gooiden me tegen de harde tegelrand van het zwembad. Daarbij brak een hoekje af van element 11, mijn rechter centrale bovensnijtand. Omdat mijn ouders weinig geld hadden, kon de tand pas een aantal maanden later worden hersteld.

Mijn basisschooljuffrouw op De Maurits besprak de zichtbare schade uitgebreid met de klas, in de hoop compassie en empathie te ontwikkelen. Die poging had helaas het tegenovergestelde effect: ik werd verder buitengesloten en kreeg tijdens mijn schooljaren vaker te maken met fysieke confrontaties.

Door het aanhoudende pesten trok ik me steeds vaker terug achter de computer. Daar vond ik rust en leerde ik programmeren. Tijdens lange avonden en nachten dronk ik regelmatig suikerhoudende dranken om wakker te blijven en genoot ik af en toe van een snack. Ik kreeg vaak gaatjes en heb in totaal twaalf vullingen. Door mijn onzekerheid en de armoede in ons gezin vond ik het moeilijk om mijn ouders te vertellen dat ik weer een gaatje had. Daardoor liep ik er soms onnodig lang mee rond.

Ik schaamde me niet alleen voor de gaatjes. Ik werd gepest om de kleur en de stand van mijn tanden. Mijn voortanden stonden erg scheef en waren behoorlijk aanwezig. Ik herinner me nog dat ik een hap uit een kleffe muffin nam en iemand riep: “Kijk, je ziet zijn scheve tanden in de afdruk van de hap.” Ik werd geregeld “konijn” genoemd vanwege mijn voortanden. Anderen noemden me “trol”, omdat mijn tanden door verwaarlozing geel waren geworden. Dat ik ook overgewicht had, maakte de opmerkingen niet minder hard.

In 2014 offerden mijn ouders hun spaargeld op voor mijn gebit. Eerst lieten we alle gaatjes repareren. Daarna kreeg ik een blokbeugel om mijn kaak recht te zetten. Mijn kaak stond licht scheef, onder andere door de fysieke confrontaties met jongeren buiten school, en stond sinds mijn geboorte ongeveer acht millimeter te ver naar achteren. Daardoor sloten mijn tanden niet goed op elkaar en had mijn tong te weinig ruimte. Dat beïnvloedde mijn articulatie en veroorzaakte snelle slijtage aan mijn premolaren.

De blokbeugel viel in mijn slaap vaak uit. Wanneer hij niet uitviel, kreeg ik soms bijna geen lucht. Dat riep met regelmaat nare dromen op. Na vier maanden proberen, zonder de gehoopte vooruitgang, stapten we over op een andere behandeling.

Ik kreeg een op maat gemaakte Herbstbeugel, die ik anderhalf jaar droeg. Dat was vervelend en soms ronduit onhandig. Enkele keren kwam de beugel vast te zitten, waardoor ik een hele dag met mijn mond wijd open moest rondlopen. Er vlogen zelfs vliegjes mijn mond in. Toch was het de moeite waard: mijn kaak staat nu precies op de juiste plek.

Tijdens die behandeling ging er helaas iets mis rond een kies. Bij de plaatsing was de kies niet voldoende schoongemaakt en plekken waar vuil zich kon ophopen waren niet goed afgedekt. Ondanks goed poetsen ontstond over de maanden een ernstige ontsteking en raakte het tandweefsel aangetast. De kies hoefde niet te worden getrokken en kon uiteindelijk op natuurlijke wijze herstellen.

Tot slot kreeg ik een slotjesbeugel met elastiekjes. Zoals bij veel mensen liet er soms een slotje los, haalde ik mijn tong open aan het metaal en kreeg ik de gebruikelijke opmerkingen over mijn beugel. Maar toen de behandeling klaar was, kon ik eindelijk weer schaamteloos lachen.

Inmiddels glimlach ik zo veel dat er rimpeltjes naast mijn ogen zijn verschenen. In 2025 heb ik, tegen het advies van mijn orthodontist in, de spalkjes achter mijn tanden laten verwijderen als persoonlijk experiment. Over de uitkomst en mijn afwegingen schrijf ik nog een afzonderlijk artikel.

Mijn gebit heeft me geleerd dat mondzorg over veel meer gaat dan tanden. Het gaat over gezondheid, zelfvertrouwen, waardigheid en de vrijheid om zichtbaar mee te doen. Ik heb ook ervaren hoe moeilijk het is om hulp te vragen wanneer een gezin weinig geld heeft en schaamte de overhand krijgt.

Daarom bouw ik met De Tandartsfee aan een route waarin mensen niet worden beoordeeld op hoe lang ze hebben gewacht of hoe hun gebit eruitziet. We brengen hulpvragers, mondzorgprofessionals, donateurs, vrijwilligers en partners bij elkaar. Ik wil de kansen die mij verder hebben geholpen toegankelijk maken voor mensen die geen geweldige jeugd hebben gehad, én voor ouders die net als de mijne bereid zijn alles in te leveren voor het welzijn van hun kinderen. Mijn ambitie is dat noodzakelijke mondzorg bereikbaar wordt voor iedereen die tussen bestaande regelingen in valt — en dat steeds meer mensen weer vrij op straat durven te glimlachen.